SUSDEST-NET (Sustainable Destinations Black Sea Network)

Karadeniz Havzası Sınır Ötesi İşbirliği Programı, Avrupa Birliği’nin 2007 yılından itibaren ülkemizin de katılım sağladığı çok taraflı bir iş birliği ve komşuluk programıdır. Program, Karadeniz havzasında kültürel etkileşimi ve iş birliğini artırarak ekonomik ve sosyal kalkınmayı desteklemeyi amaçlamaktadır. Programın 2021-2027 dönemini kapsayan ikinci çağrısı kapsamında, Üsküdar Belediyesi iştiraki Kentaş, proje ortağı olduğu SUSDEST-NET (Sustainable Destinations Black Sea Network) adlı proje ile hibe almaya hak kazanmıştır. Proje; Yunanistan, Bulgaristan, Moldova, Romanya ve Türkiye’den altı ortağın katılımıyla 30 ay süreyle yürütülecektir. Projenin amacı; destinasyonları sürdürülebilir, rekabetçi ve cazip hâle getirmek, mavi ekonomiyi desteklemek ve sürdürülebilir uygulamalar yoluyla çevre kalitesini, sosyal eşitliği ve ekonomik sürdürülebilirliği güçlendirmektir. Bu kapsamda Kentaş, Üsküdar’da sürdürülebilir turizm stratejileri geliştirerek yerel paydaşların kapasitesini artıracak uygulamalar yürütecek ve yerel düzeyde uygulanabilir bir model oluşturacaktır. Projenin toplam bütçesi 1.415.719,10 EURO ve Kentaş’ın toplam proje bütçesi %10 eş finansman tutarı olan 22.126,79 EURO ile birlikte 221.267,86 EURO’dur.

Proje kapsamında 11 ana başlıkta aşağıda belirtilen aktiviteler gerçekleştirilecektir:

1) Destinasyon Yönetim Komitelerinin (DMC) Kurulması – Ortak Sürdürülebilir Turizm Politikası ve Politika Belgesi

Her partner, Sürdürülebilir Turizm Uygulamalarını yönlendirmek üzere yerel paydaşların yer aldığı 9–11 üyeden oluşan Destinasyon Yönetim Komiteleri (DMC) kuracak ve bu komitelerin işleyişine dair bir kılavuz hazırlanacaktır. Tüm ortakların katılımı ile çevresel koruma, kültürel mirasın korunması, toplumsal katılım ve ekonomik sürdürülebilirlik ilkelerini içeren Ortak Sürdürülebilir Turizm Politikası geliştirilecektir. Bu politikanın uygulanmasına yönelik önerileri içeren bir Politika Belgesi hazırlanarak, Karadeniz bölgesinde sürdürülebilir destinasyonların uyumlu bir şekilde geliştirilmesi hedeflenecektir.

2) Ortak Sürdürülebilirlik Eğitimi

Sürdürülebilir turizm uygulamalarını etkin şekilde yürütebilecek kapasiteyi güçlendirmek amacıyla DMC üyeleri ve paydaşlar için sürdürülebilirlik ve destinasyon yönetimi konularını kapsayan kapsamlı bir eğitim paketi hazırlanacak ve 40 saatlik çevrimiçi, ortak bir e-eğitim programı düzenlenecektir. Eğitim, teorik bilgilerle birlikte yapay zekâ araçlarının kullanımı, etkileşimli atölyeler ve uygulamalı çalışmalarla katılımcıların bilgi ve becerilerini güçlendirecektir.

3) Paydaş Katılımı ve Toplumun Dâhil Edilmesi

Paydaşların ve yerel toplulukların sürdürülebilir destinasyon kavramına aktif katılımını ve desteğini sağlamak amacıyla paydaş haritalaması yapılacak, dört paydaş katılım atölyesi düzenlenecek, kamu farkındalığını artırmak için bilgilendirici sunum materyalleri hazırlanacak ve her ortak tarafından bölgesel farkındalık etkinlikleri organize edilecektir. Böylece sürdürülebilir turizm uygulamalarının benimsenmesi teşvik edilerek projenin çevresel, sosyal ve ekonomik etkisi güçlendirilecektir.

4) Destinasyonların Mevcut Durum Değerlendirmesi ve İhtiyaç Analizleri Proje

kapsamındaki her bir destinasyonun sürdürülebilirlik düzeyi, Avrupa Turizm Göstergeleri Sistemi (ETIS) kriterlerine göre değerlendirilecektir. Paydaşların katkısıyla gerçekleştirilecek veri toplama süreci sonucunda, destinasyonların çevresel, sosyal, kültürel ve ekonomik etkileri analiz edilerek mevcut durum raporları ve ihtiyaç analizleri hazırlanacaktır. Elde edilen bulgular, sürdürülebilir turizm politikası ve stratejilerinin geliştirilmesine katkı sağlayarak SUSDEST-NET projesinin genel hedefleriyle bütünleştirilecektir.

5) Sürdürülebilir Destinasyon Stratejisi ve Planları

Her bir destinasyon için koordineli ve etkili bir sürdürülebilir destinasyon stratejisi ve planı geliştirmek amacıyla, öncelikle proje alanı için ortak bir strateji ve genel bir sürdürülebilirlik planı hazırlanacaktır. Ardından her destinasyonun ihtiyaçlarına göre özelleştirilmiş sürdürülebilirlik planları oluşturulacaktır. Planlar, stratejik hedefler ve KPI’larla desteklenecek, paydaşların katılımıyla doğrulanacak ve tüm ortaklar ile paydaşlara dağıtılarak uygulanacaktır.

6) Destinasyonların Sürdürülebilirliğini Destekleyen Yapay Zekâ Tabanlı Öneri ve İzleme Sistemi (AIREMS) – Sürdürülebilir Destinasyonlar Gözlemevi

Turizm destinasyonlarının sürdürülebilirliğini desteklemek ve izlemek amacıyla ileri düzey yapay zekâ araçları ve bir gözlemevi geliştirilecektir. AI Sistemi, her destinasyon için sürdürülebilirliği artırmaya yönelik özelleştirilmiş öneriler sunacak ve sürdürülebilirlik performansını gerçek zamanlı olarak izleyecektir. Gözlemevi ise tüm sürdürülebilirlik verilerini toplayacak, analiz edecek ve paylaşım için merkezi bir platform sağlayarak paydaşlar arasında iş birliği ve bilgi paylaşımını kolaylaştıracaktır.

7) Pilot Uygulamalar

5. Aktivitede her bir destinasyon özelinde geliştirilmiş sürdürülebilirlik planları içerisinden RADAR metodolojisi (Result, Approach, Deployment, Assessment, Refinement) kullanılarak her bir destinasyon özelinde eylemler belirlenecektir. Her ortak, eylem listesi içerisinden üç öncelikli eylemi belirleyip tasarlayacak, uygulayacak ve paydaşlarla iş birliği içinde izleyip değerlendirecektir. Süreç boyunca düzenli izleme, değerlendirme ve bilgi paylaşımı yapılacak, uygulamaların etkinliği artırılarak sürekli iyileştirme sağlanacaktır.

8) Sürdürülebilirlik Ödül Programı

Karadeniz havzasındaki sürdürülebilir turizm destinasyonlarını tanımak ve teşvik etmek amacıyla Sürdürülebilir Destinasyon Etiketi ve ödül sistemi dizayn edilecektir. Sürdürülebilir Destinasyon Etiketi; kriterler, puanlama sistemi, başarı seviyeleri ve başvuru süreci belirlenerek tasarlanacak ve görsel olarak tanıtılacaktır. Etiketin tanıtımı için bir e-broşür hazırlanacak ve pilot uygulamalara katılan destinasyonlara proje sonunda ödül verilecektir. Sürdürülebilir Destinasyon Etiketi’nin yönetimi ise SUSDEST-NET ağına devredilecektir.

9) Özel Sektör Desteği

Özel sektörün sürdürülebilir turizm uygulamalarını benimsemesini desteklemek ve destinasyonların sürdürülebilirliğini artırmak amacıyla e-rehberler hazırlanacak, sektörlere yönelik seminerler düzenlenecek ve enerji yönetimi, atık azaltımı gibi konuları kapsayan tematik atölyeler gerçekleştirilecektir. Etkinliklere açık çağrı ile katılım sağlanacak ve katılımcılar, sürdürülebilir uygulamaları iş süreçlerine entegre edebilmek için pratik bilgi ve beceriler kazanacaktır.

10) Ortak Sürdürülebilir

Destinasyon Tanıtımı Sürdürülebilir turizm destinasyonlarının görünürlüğünü artırmak için hedefli dijital pazarlama kampanyaları ile destinasyonların sürdürülebilirlik çalışmaları ve öne çıkan özellikler tanıtılacak, kampanyaların etkinliği ise analiz edilerek optimize edilecektir. Proje ortakları, uluslararası bir turizm fuarında sürdürülebilir destinasyonları küresel ölçekte tanıtacak, sektör profesyonelleriyle bağlantı kuracak ve iş birlikleri geliştirecektir.

11) Bilgi Paylaşımı ve Ağ Oluşturma

Sürdürülebilir Destinasyon Eğitimi ve İş Birliği (SDEC) Platformu (OER + Living Lab) ve En İyi Uygulama Arşivi – SUSDEST-NET Proje paydaşları arasında bilgi paylaşımını ve iş birliğini artırmak amacıyla Sürdürülebilir Destinasyon Eğitimi ve İş Birliği (SDEC) platformu geliştirilecektir. Platform, hem Açık Eğitim Kaynağı (OER) içeriklerini sunacak hem de Living Lab yaklaşımıyla sürdürülebilir turizm uygulamalarının gerçek ortamda test edilmesini ve inovasyonu destekleyecektir. Faaliyet kapsamında ihtiyaç analizi, platform tasarımı ve geliştirme, testler, yönetici atanması, paydaş ağı oluşturma için mutabakat metni hazırlanması ve SUSDEST-NET ağı için 3 yıllık strateji ve eylem planı hazırlanması yer almaktadır.